ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಅಂಗಕ್ಕೂ ಅದರದೇ ಆದ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಯಕೃತ್ತು ಅಂದರೆ ಲಿವರ್ (Liver) ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಿದ್ದಂತೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಗೆ ತಗುಲುವ ಸೋಂಕುಗಳು ಆತಂಕಕಾರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೈರಲ್ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಜಾಗತಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಆರೋಗ್ಯ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜುಲೈ 28 ರಂದು (World Hepatitis day) ‘ವಿಶ್ವ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು, ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುವುದು, ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಈ ದಿನದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಡಾ. ಬರೂಕ್ ಬ್ಲಂಬರ್ಗ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿದೆ?
ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WHO) 2024 ರ ಜಾಗತಿಕ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2022 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 25.4 ಕೋಟಿ ಜನರು ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ ಮತ್ತು 5 ಕೋಟಿ ಜನರು ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಸಿ ಸೋಂಕಿನೊಂದಿಗೆ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಭಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ ಸೋಂಕಿತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಚೀನಾದ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಎಂದರೇನು ಮತ್ತು ಇದರ ವಿಧಗಳು ಯಾವುವು?
ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಎನ್ನುವುದು ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ (ಲಿವರ್) ಉರಿಯೂತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ರೋಗ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೈರಸ್‌ನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲಿವರ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸುತ್ತದೆ. ವೈರಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎ, ಬಿ, ಸಿ, ಡಿ ಮತ್ತು ಇ ಎಂಬ 5 ವಿಧಗಳಿವೆ:
ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಎ ಮತ್ತು ಇ: ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಲುಷಿತ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ತೊಂದರೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ತಾನಾಗಿಯೇ ಗುಣಮುಖವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ, ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿ: ಇವು ಸೋಂಕಿತರ ರಕ್ತ ಹಾಗೂ ಇತರ ದೈಹಿಕ ದ್ರವಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತವೆ.
ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ: ಇದು ಬಹಳ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವೈರಸ್ ಆಗಿದ್ದು, ರಕ್ತದ ಸಂಪರ್ಕ, ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು ಮತ್ತು ಸೋಂಕಿತ ತಾಯಿಯಿಂದ ಮಗುವಿಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯದಿದ್ದರೆ ಇದು ಲಿವರ್ ಸಿರೋಸಿಸ್ ಅಥವಾ ಲಿವರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಸಿ: ಇದನ್ನು ‘ಮೌನ ಹಂತಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಲಸಿಕೆ ಇಲ್ಲದLದರೂ, ಆಧುನಿಕ ಔಷಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು.
ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಡಿ: ಇದು ಈಗಾಗಲೇ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ ಸೋಂಕು ಇರುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತಗಲುವ ಅಪರೂಪದ ಹಾಗೂ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಸೋಂಕು.
ಲಿವರ್ ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ನಿಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಂಟಾದಾಗ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು:
ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಮವು ಹಳದಿಯಾಗುವುದು (ಕಾಮಾಲೆ / Jaundice).
ಗಾಢ ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಮೂತ್ರ ಹಾಗೂ ಬಣ್ಣರಹಿತ ಮಲ ವಿಸರ್ಜನೆ.
ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೋವು, ವಾಕರಿಕೆ, ವಾಂತಿ ಮತ್ತು ಹಸಿವಾಗದಿರುವುದು.
ಜ್ವರ, ಕೀಲು ಅಥವಾ ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ನೋವು ಹಾಗೂ ಮೈ ತುರಿಕೆ.
ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮುಂಜಾಗ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳು
“ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಔಷಧ.” ಕೆಲವು ಸರಳ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ನಾವು ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ದೂರವಿರಬಹುದು:
ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಎ ಮತ್ತು ಬಿ ವೈರಸ್‌ಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಿ.
ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಸ್ಟರ್ಲೈಜ್ಡ್ ಸಿರಿಂಜ್‌ಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಬೇರೆಯವರ ರೇಜರ್‌ಗಳು, ಬ್ಲೇಡ್‌ಗಳು, ಟೂತ್‌ಬ್ರಷ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಉಗುರು ಕತ್ತರಿಸುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಡಿ.
ರಕ್ತದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದ್ದಾಗ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಬ್ಲಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಂದ ತಪಾಸಣೆಗೊಳಪಟ್ಟ ರಕ್ತವನ್ನೇ ಪಡೆಯಿರಿ.
ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು (ಕಾಂಡೋಮ್ ಬಳಕೆ) ಅನುಸರಿಸಿ.
ಕಾಯಿಸಿ ಆರಿಸಿದ ಅಥವಾ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕುಡಿಯಿರಿ. ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಕಲುಷಿತ ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ.
ಶೌಚಾಲಯ ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಹಾಗೂ ಊಟ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ಸೋಪಿನಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಿ.
ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಲಿವರ್ ರಕ್ಷಣೆ
ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ದೂರವಿರಿ: ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಸೇವನೆಯು ಲಿವರ್ ಅನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಮದ್ಯಪಾನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ಯಜಿಸಿ.
ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರ: ತರಕಾರಿ, ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ನಾರಿನಾಂಶವಿರುವ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೇವಿಸಿ. ಎಣ್ಣೆಯುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ.
ಕಾಮಾಲೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಸುಸ್ತಿನಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಸ್ವಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮುಂದಾಗದೆ ತಕ್ಷಣ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ.
ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ ಉತ್ತಮ ಆಹಾರಗಳು
ಲಿವರ್ ಉರಿಯೂತ ಅಥವಾ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವವರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗುವ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ:
ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳು: ಸೇಬು, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಕಿತ್ತಳೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿಗಳು ಲಿವರ್‌ಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಹಸಿರು ತರಕಾರಿಗಳು: ಬ್ರೊಕೋಲಿ, ಕ್ಯಾರೆಟ್, ಪಾಲಕ್ ಸೊಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸಿಹಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳು ಲಿವರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ.
ಧಾನ್ಯಗಳು: ಕೆಂಪಕ್ಕಿ ಅನ್ನ, ಓಟ್ಸ್, ಗೋಧಿ ಬ್ರೆಡ್ ಮತ್ತು ರಾಗಿ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಕಾರಿ.
ಪ್ರೋಟೀನ್ ಯುಕ್ತ ಆಹಾರ: ಹೆಸರುಬೇಳೆ, ಮೊಟ್ಟೆಯ ಬಿಳಿ ಭಾಗ, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಮಜ್ಜಿಗೆ/ಮೊಸರು ಸೇವನೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.
ದಿನವಿಡೀ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಬಹುದು.
ಜಾಗೃತಿ ಸಂದೇಶ:
“ಲಿವರ್ ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಅಂಗ. ಹೆಪಟೈಟಿಸ್‌ನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಲಸಿಕೆ ಪಡೆಯಿರಿ, ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಜಾಗೃತರಾಗಿರಿ – ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರಿ.”
ಲೇಖನ:
ಮಮತ ಎಂ
ಎಂ.ಜಿ. ರಸ್ತೆ, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ
